عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: اگرچه اغلب سرطانها منشأ ارثی ندارند، اما شناسایی حدود ۵ تا ۲۰ درصد از مواردی که زمینه ژنتیکی واضح دارند، این امکان را فراهم میکند که با انجام مشاوره و مداخلات پیشگیرانه، از بروز بیماری در افراد سالم جلوگیری شود.
دکتر علیرضا پاسدار در گفتوگو با خبرنگار وبدا با بیان اینکه نگرانی از انتقال ارثی سرطان در اغلب بیماران توجیه علمی ندارد، اظهار کرد: بیشتر سرطانها اکتسابی هستند، اما در بخشی از موارد، اختلالات ژنتیکی نقش پررنگی دارند و بر اساس یک الگوی وراثتی مشخص منتقل میشوند. همین گروه از بیماران، بهترین جامعه هدف برای پیشگیری فعال به شمار میروند.
وی افزود: شایعترین سرطانهایی که در خانمها میتوانند زمینه ارثی داشته باشند شامل سرطان سینه، تخمدان و رحم است و در هر دو جنس نیز سرطان روده از جمله موارد مهم با احتمال زمینه ژنتیکی محسوب میشود. تشخیص بهموقع این موارد، مسیر پیشگیری هدفمند را هموار میکند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام خاطرنشان کرد: در سرطانهای ارثی، زمانی که فرد هنوز مبتلا نشده است، میتوان با مداخلات دارویی یا حتی جراحیهای پیشگیرانه، از بروز بیماری جلوگیری کرد؛ البته نوع و شیوه این مداخلات بر اساس هر سرطان متفاوت بوده و طبق پروتکلهای علمی انجام میشود.
دکتر پاسدار سه شاخص اصلی را برای ارجاع افراد به کلینیکهای مشاوره ژنتیک برشمرد و گفت: نخست، شیوع خانوادگی بیماری است؛ یعنی مشاهده تعداد قابل توجهی از مبتلایان در یک خانواده، صرفنظر از نزدیک یا دور بودن نسبت فامیلی. دوم، سن پایین بروز سرطان است؛ چراکه اغلب سرطانها در سنین بالاتر دیده میشوند و بروز آنها در سنین پایین، بهویژه زیر ۴۵ سال در برخی سرطانهای مرتبط با بانوان، میتواند نشانهای از زمینه ارثی باشد. سوم، یافتههای پاتولوژی و نوع بافت درگیر است که از طریق بررسیهای آسیبشناسی و آزمایشگاهی میتواند مسیر بررسیهای ژنتیکی را مشخص کند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت ارجاع تخصصی بیماران مشکوک به زمینه ارثی گفت: خوشبختانه کلینیکهای مشاوره ژنتیک در سطح دانشگاه علوم پزشکی مشهد از جمله در بیمارستانهای امید، امام رضا(ع) و قائم(عج) فعال هستند و آمادگی دارند ضمن پاسخگویی به سؤالات بیماران و خانوادهها، مسیر تشخیص و پیشگیری هدفمند را فراهم کنند. این رویکرد میتواند گامی مؤثر در کاهش بار بیماریهای سرطانهای ارثی و ارتقای سلامت جامعه باشد.